سبک زندگی اسلامی

برای داشتن یک سبک زندگی نکته ای را از آموزه های اسلامی بیان می کنم: هر فردی باید شبانه روزش را به سه قسمت مساوی بخش کند. یک بخش را به کار و کسب روزی حلال بپردازد، یک بخش را به فراغت، استراحت و امور منزل و بخش سوم را به عبودیت خدا و امور معنوی اختصاص دهد( نهج ابلاغه، 1008)

سلام است. هم چنین در اسلام، آیات و احادیث بی شماری در زمینة شرافت ذاتی کار، حسن کار یدی، کار ذهنی، علم و تحسین علما وجود دارد. 

 

وقتی یک قسمت از مطالب را در نهج ابلاغه خواندم فکر کردم که امامان ما نیز به سبک زندگی سالم و مفید انسانها را تشویق می کردند طوریکه در این سه بخش بالا همه فعالیتهای انسانها اعم از کار و فعالیتهای اجتماعی و روابط با همنوعانش، استراحت و پر کردن اوقات فراغت و نیایش پروردگار توجه شده است. این بخش بندی زندگی و اوقات شبانه روز، خطوط اصلی سبک زندگی سالم و اسلامی را ترسیم می کند.

در این وبلاگ تلاش خود را کرده ام و باز هم تلاش می کنم که به ابعاد سه گانه سبک نزدگی یعنی سبک زندگی سالم ، سبک زندگی اسلامی مورد توجه قرار گرفته و برای اینکه بتوانیم سبک زندگی را مطابق الگوی اسلامی ایرانی تعریف و مدیریت کنیم از این رو در این قسمت به الگوی اخلاق کار اسلامی یا سبک مطلوب کار و فعالیت در اسلام پرداخته شده است. نکته ای بسیار حائز اهمیت است این است که اخلاق کار و تلاش در بین آحاد جامعه از عوامل تحقق اهداف و آرمانهای پیشرفت و توسعه محسوب می شود.

اخلاق و فرهنگ کار از مولفه های اصلی توسعه و پیشرفت است و بدون تعریف آن ، امکان رسیدن به توسعه و پیسرفت فراهم نخواهد بود.

آثار و پیامدهای کار را می توان در دو سطح فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داد. در سطح فردی کار منشا بروز و ظهور فظائل انسانی و همچنین استعدادهای درونی انسان است. بودن و تعریف کار باعث احساس رضایت و خشنودی در انسان می شود.

یکی از تفاوتهای انسان با حیوان در قوه تفکر تعریف شد این جمله را در این قسمت تعمیم می دهیم به این موضوع که یکی از تفاوتهای انسان با حیوان در قوه خلاقیتی است که از طریق کار نشان می دهد، چون قوه خلاقیت وابسته به قوه تفکر است پس می توان از تفاوتهای بسیار مهم انسان و حیوان برشمرد. چون نیروی کار، نیازی را برطرف می نماید از این رو باعث رضایت و خشنودی در فرد می شود. از بعد اجتماعی، کار به پیشرفت ، رفاه اشاره دارد. در جامعه ای که افراد به رسیدن به ارزشها و اهداف جمعی در تلاش باشند و وظایف خود را به نحو احسنت عمل نمایند و از منابعی که در اختیارشان است به طور مناسب استفاده کنند به قواعد و هنجارهای کار احترام بگذارند، به حقوق دیگران تعدی نکنند، در این صورت است این جامعه به پیشرفت رفاه و آسایش و نظم و امنیت می رسد و تنش و آشوب و شورش و فساد اجتماعی و ... در این جامعه به کمترین مقدا خود خواهد رسید.

این نکته به قدری اهمیت دارد که می توان گفت سرمنشا بسیاری از معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی که باعث می شود جامعه ای ایده ال نباشد و موانع زیادی برای رسیدن به پیشفت داشته باشد زیر پا گذاشتن ارزشها، قواعد و هنجارهای مربوط به امور اجتماعی و فرهنگی و سیاسی و اقتصادی و از همه مهمتر مربوط به کار و فعالیت اقتصادی است. وقتی در جامعه عزیز ما افراد به جای اینکه کار کنند، حقوق دیگران را ضایع می کنند به عنوان مثال : زیرآب زدن ، خود شیرینی، رشوه ( که به شیرینی های زیرمیزی معروف است) و از همه مهمتر اختلاس روی می آورند محیط کار و فعالیت های اجتماعی آلوده شده به طوریکه افراد دیگر وقت مناسبی برای انجام فعالیت های اصلی خود ندارند و دائما فکر و ذهن شان آلوده به حواشی کار است و همینطور که پیش برویم و نخواهیم این آلودگی ها را کم کنیم بیشتر و بیشتر شدن آن یعنی غرق شدن جامعه در انحطاط های اخلاقی و سیر قهقرایی اخلاق کاری در جامعه است. این جامعه جز پذیرش فقر و بدبختی ، بی نظمی، ناامنی و آشوب نخواهد داشت.

نکته ای که خود من در محیط کار برخورد کردم این بود که افرادی که زیرآب می زنند و ... فکر می کنند که خیلی کار می کنند توقعات خاصی دارند توقعاتی چون حق فنی بالا و ارآیی بالا و ... ادعای بهترین بودن در کار را دارند در صورتی که فعالیتی در کار ندارد ولی چون ذهنشان همیشه درگیر فکر و خیال است همیشه درگیر و همیشه خسته از کار هستند و برای انجام کارها ناله دارند. لذا می توان نتیجه گرفت پیشرفت، توسعه هر جامعه و تمدنی ، در گرو کار ، تلاش ، سعی و کوشش جمعی است.

راه حلی که در این قسمت برای برطرف شدن مشکلات و معضلاتی که در محیط های کاری رواج دارد این است که 1. از طریق فرهنگ ساری، آموزش و تربیت نسل های جدید اخلاق کار را تقویت کنیم و دوم اینکه عوامل تنش زا و کاهنده اخلاق کار را در محیط های کاری و فعالیتهای اجتماعی کاهش دهیم. چرا که جامعه ای که می خواهد به پیشرفت و توسعه برسد به افرادیکه موفقیتطلب ، آینده نگر، سخت کوش ، وظیفه شناس و درستکار، وقت شناس ، حسابگر ، برنامه ریز، خلاق و کارآفین نیاز دارد. در این رساتا خانواده ، نظام آموزشی ، رسانه ها و سایر نهادهای فرهنگی در جهت تشویق افراد به درونی کردن این ارزشها عمل کنند و مانع نگرش های بدبینانه ، تقدیرگرایانه در افراد شوند.

راه حل دیگر  این است که دولت نیز باید با تعریف کار و اشتغال مناسب روحیه فعالیتی اجتماعی و اخلاق کار اسلامی را در جوانان تقویت کند و موانع افول اخلاق کار از سر راه جوانان و فارغ التحصیلان بردارند. در جامعه ای که مزایای اجتماعی مانند ثروت، قدرت، شغل ، مقام و منصب و ... بر مینای شایستگی افراد توزیع نشود و اصل عدالت رعایت نشود این جامعه ناهنجاریهای زیادی خواهد داشت و روحیه اخلاق کار در این جامعه تضعیتف شده و محیط های کاری با بی اخلاقی و یا فسادهای ناشی از کارگریزی در افراد به وجود می آید.

در کل می توان به افراد گفت که زمانی می توانند به موفقیت بیشتر دست یابند که وظایف محول شده را به بهترین شکل انجام دهند. انجام وظایف یکی از بارزترین شیوه هایی است که افراد می توانند از طریق آن به پیشرفت برسند. البته به موارات آن پاداش متناسبی نیز برای افراد باید در نظر گیرد که احساس بی عدالتی نشود زیرا احساس بی عدالتی از دو جنبه اخلاق و فرهنگ کار را دچار بحران می کند.

سبک زندگی...