دین و سبک زندگی

سبک زندگی هر فرد و جامعه ای از باورها و ارزش های حاکم بر آن فرد و جامعه تاثیر می پذیرد. باورهای مادی و ارزش های لذت گرایانه یک سبک زندگی خاصی را پدید می آورد در مقابل باورهای دینی و مذهبی سبک خاص دیگری را از زندگی شکل می دهد.

 

بنابراین در مرحله اول دین با ارائه باورها و ارزش های ویژه ای زیربنای شکل دهی به زیست دین دارانه را می سازد. در مرحله بعد دین آداب و دستورالعمل های خاصی که برای نزدیگ اسنان سودمند است و در حقیقت برای شکل دهی به نوع خاصی از زیست انسانی است. دستورالعمل های اخلاقی و حقوقی در واقع به منظور ارائه الگویی از زیست دینی و خداپسندانه است. دستورالعمل هایی که در حوزة پوشش، خوراک، آرایش، رفتار با خانواده، رفتار با همسایگان، رفتار با هم کیشان و غیر همکیشان و تعاملات و ارتباطات بین الادیانی و بین المذاهبی در دین مطرح شده است همگی برای ساختن سبک زندگی دینی است.

به تعبیر دیگر، سبک زندگی هر کسی از اهداف یا هدف نهایی او تاثیر می پذیرد. هدف نهایی هر کسی به صورت طبیعی آداب متناسب با خود را بر فرد اجبار می کند؛ یعنی فرد یکسری رفتارها و انضباط خاصی را رعایت کند. مثلاً کسی که می خواهد در یک رقابت سنگین علمی مانند کنکور شرکت کند، اگر در این هدف جدی باشد، قطعا فعالیت های خود را با این هدف متناسب کرده و برنامه ریزی می کند. آنکه ذهنش را متمرکز کند، دغدغه های مزاحم را دور می کند، از خواندن روزنامه و رمان پرهیز می کند، برنامه غذایی خود را کنترل می کند، محیط آرامی را برای مطالعه انتخاب می کند، روابط خود را محدود می سازد، میهمانی نمی رود، میهمان نمی پذیرد و تلفن همراه خود را در ساعات مطالعه خاموش می کند. اکنون کسی را فرض کنید که هدفش در زندگی به دست آوردن لذت بیشتر است. اگر این هدف جدی شده باشد آداب و انضباط خاص خود را پدید می آورد. مثلا آن فرد روی موضوعاتی فکر نمی کند، از مشکلات مردم خبر نمی گیرد، ابزارهای سرگرمی و لذت جویی خود را تهیه می کند، در دعواها و درگیری ها دخالت نمی کند و برخی از روابط را حذف می کند.

کسی که تقرب به خدا را هدف نهایی خود می بیند، تمامی امور زندگی خود، از نماز و عبادت تا کسب و کار، تحصیل، تفریح، معاشرت، بهداشت، خوراک، معماری، هنر، سخن گفتن، تولید، مصرف، آراستگی ظاهری و امثال آن را در مسیر این هدف قرار می دهد. یعنی در همة جزئیات زندگی خود خدا را در نظر می گیرد. مسلمان نه فقط در مسجد که در خانه، بازار، کلاس درس، مدرسه، محل کار و خیابان ابتدا به رضای خدا فکر می کند.

انسان مسلمان به طور طبیعی مدلی را در زندگی فردی و اجتماعی خود مطلوب می داند که بیشترین بندگی در ان لحاظ شده و بیشترین هماهنگی را با در نظر گرفتن اینکه خدا حضور دارد، در نظر می گیرد. مثلاً در انتخاب لباس و نوع پوشش مواردی را در نظر می گیرد که به رضای خدا توجه داشته باشد. در حالی که یک انسان لذت جوی دنیوی فقط به راحتی و لذت جویی خود توجه می کند و لباسی تنگ انتخاب کرده و با پوششی که از برهنگی است در محافل ظاهر می شود.

اسلامی بودن آداب و شیوه زندگی به این معناست که سبک زندگی بتواند ما را به خداوند متعال نزدیک سازد یعنی راه هایی را در همه زمینه ها  انتخاب کنیم که ما را به باورهای دینی و رضایت پروردگار نزدیک سازد. از این رو است که مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای می فرماید:

توحید صرفاً یک نظریۀ فلسفی و فکری نیست؛ بلکه یک روش زندگی برای انسان­هاست: خدا را در زندگی خود حاکم کردن و دست قدرت­های گوناگون را کوتاه کردن. لاإله إلا الله که پیام اصلی پیغمبر ما و همۀ پیغمبران است، به معنای این است که در زندگی و در مسیر انسان و در انتخاب روش های زندگی، قدرت­های طاغوتی و شیطان­ها نباید دخالت کنند. اگر توحید در زندگی جامعۀ بشری تحقق پیدا کند، دنیای بشر هم آباد خواهد شد؛ دنیایی در خدمت تکامل و تعالی حقیقی انسان.

اگر ما به توحید اعتقاد داشته باشیم اما در عمل آن را انجام ندهیم و رسم بندگی را بجا نیاوریم به تعبیر شهید مطهری گرفتار نوعی ماتریالیسم اخلاقی و شرک عملی هستیم. یعنی عمل مان موحدانه و غیب باورانه نیست و فاصله بین اعتقاد و عمل ما زیاد است.

سبک زندگی...