(بدون عنوان)

در سبک زندگی چون کارمند دانشگاه هستم احساس کردم که خالی از لطف نیست که سبک زندگی را در روابط دختر و پسر بررسی کنم. روابط دو جنس مخالف منشأ سؤالاتی جدی است که ذهن بسیاری از جوانان به ویژه دانشجویان را به خود مشغول داشته است. آیا اساساً چنین ارتباطی جایز است، و در صورت جایز بودن حد و مرز و محدوده آن تا کجاست؟ چه نکاتی در ارتباط با نامحرم باید مورد توجه قرار گیرد؟ نگاه جامعه و مراکز فرهنگی چون دانشگاه به روابط دوستانه مرد و زن چگونه است؟ چه عواملی باعث می شود تا دختران و پسران به روابط دوستانه رو آورند؟ و بالاخره این نوع روابط به چه نوع پیامدهای مثبت یا منفی می انجامد؟ پرسش های فوق از جمله سؤالات مهمی است که در ذهن خودم بعد از 12 سال فعالیت در دانشگاه( سایت اینترنت) شکل گرفت و تمایل زیادی دارم که در این وبلاگ به آنها بپردازم و بتوانم نتابج مطلوبی از این جوابها بگیرم.

سبک زندگی در ارتباط با نامحرم

در خصوص روابط دو جنس مخالف، دیدگاه های افراطی و تفریطی وجود  دارد. یعنی در جامعه ما دو طیف اصولگرایی و اصلاح طلبی تعریف مجزایی از روابط دختر و پسر مطرح کردند.برخی آن را تا حد روابط خواهر و برادر بالا برده و بر اساس آن، بیشترین آزادی را در اینگونه ارتباطات روا می دانند. برخی دیگر به طور مطلق هر گونه ارتباط با غیر همجنس را ناصحیح قلمداد می کنند. در این میان، اسلام دین تعادل است و افراد جامعه اسلامی را به رعایت حد اعتدال در امور فراخوانده است و از طرفی، روابط انسانی و از جمله روابط با جنس مخالف را به صحیح ترین وجه ممکن در اسلام ترسیم شده است. از آنجا که ارتباط با نامحرم در قالب رفتارهایی چون نگاه، گفتگو و تماس بدنی تعریف می شود، از این رو به بحث در مورد آنها پرداخته می شود.

نگاه

نگاه کردن سرچشمه ی آلودگی هاست به قول شاعر " ز دست و دیده و دل هر دو فریاد که چه دیده بیند دل کند یاد" از این رو در دین عزیز ما مسلمانان کنترل نگاه بسیار تاکید شده به خصوص نگاه به تصاویر، افراد و یا مناظری که باعث تحریک انسان شود و انسان را از یاد خدا غافل سازد، در بحث اوقات فراغت نیز متذکر شدیم که در این اوقات نیز افراد کارها و فعالیتهایی را انجام دهند که به خدا و یاد او نزدیکتر گردند.چشم پوشی از نگریستن به چنین دیدنی هایی تاثیرات ارزشمندی همچون موارد زیر دارد:

از بین بردن زمینة شهوت رانی

نگاه، زمینه طغیان شهوت را از بین می برد. البته همچنانکه مهار چشم از نگریستن به نامحرم زمینه ساز مهار شهوت است، خودداری از مشاهده امور مرتبط با آن مانند لباس هم، زمینه چشم پوشی از مشاهدة وی را فراهم می کند.

آسودگی خاطر

از آن جا که، شخصی که صحنه های تحریک کننده را می بیند لزوماً به مشاهده های خود نمی رسد، ولی نسبت به آنچه دیده دل مشغولی پیدا می کند، خاطری آشفته و پریشان خواهد داشت. در مقابل، کنترل نگاه، خاطری آسوده را برای فرد به ارمغان می آورد.

 

چشیدن طعم ایمان

توفیق چشیدن طعم ایمان و بندگی را به انسان عنایت می کند. هر چند چشم پوشی از نگاه حرام، حتی بدون انگیزه الهی نیز مانع ارتکاب گناهانی چون زنا می گردد، و حسرت و اندوه را از انسان سلب می کند؛ اما زمانی به تقویت ایمان و بندگی منجر می شود که انگیزه جلب رضایت خداوند، تنها انگیزه فرد محسوب شود. به دلایل فوق، کنترل و مهار نگاه، فرد را از افتادن در ورطه نابودی و هلاکت باز می دارد.

گفتگو

سخن گفتن با نامحرم نیز از جمله مواردی است که می تواند زمینه برخی انحرافات جنسی را در بین افراد فراهم کند. از سوی دیگر، گاه صحبت کردن با جنس مخالف اجتناب ناپذیر می شود. از این رو، لازم است با رعایت مواردی که در پی می آید، آثار منفی اینگونه گفتگوها به حداقل برسد. زیرا دیده شده که بعضی بانوان در تلاشند برای گرفتن یک وام، یا دانشجویان برای اخذ نمره از استاد، هزاران عشوه گری کنند که قطعا این کار مطلوب یک جامعه اسلامی نمی باشد.

به کارگیری محتوای پسندیده

از آداب اسلامی در گفتگو با نامحرم آن است که از محتوای پسندیده در مکالمات استفاده و از به کارگیری مطالب مرتبط با تمایلات غریزی اجتناب شود. در داستان حضرت یوسف(علیه السلام) (که احسن القصص است) آمده  زلیخا و زنان مصر باب مراوده را با یوسف گشودند. آن حضرت که متوجه خطر این مراوده و بیان سخنان تحریک آمیز شد، از خداوند اینگونه مدد خواست:

قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنی‏ إِلَیْهِ وَ إِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَ أَکُنْ مِنَ الْجاهِلینَ؛

گفت: پروردگارا! زندان نزد من محبوبتر است از آنچه اینها مرا بسوى آن مى‏خوانند! و اگر مکر و نیرنگ آنها را از من باز نگردانى، بسوى آنان متمایل خواهم شد و از جاهلان خواهم بود!

از این آیه استفاده می شود که طرح چنین مطالبی در گفتگو با نامحرم تا آنجا خطرناک است که یوسف(علیه السلام) نیز با آن مقام طهارت و قداست، از آن بیمناک بوده و حاضر می شود با رفتن به زندان، خود را از چنین موقعیتی خلاصی بخشد.

پرهیز از شوخی با نامحرم

از آنجا که شوخی کردن با نامحرم، حریم میان آنها را کم رنگ نموده و احتمال وقوع گناه را در بین آنان تقویت می کند، اولیای دین افراد را از مزاح با نامحرم برحذر داشته اند که متاسفانه در سال 91 که سال تحریم ایران بود شاهد کم لطفی بانوان در رفتار بودیم متاسفانه بانوان عزیز فکر می کردند که هنره که بخواهند شوخی و مزاح کنند و از این طریق شعار اصلاح طلبی سر می دادند.

و از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله و سلم) نیز نقل شده است که فرمودند:

مَنْ فَاکَهَ امْرَأَةً لَا یَمْلِکُهَا- حُبِسَ بِکُلِّ کَلِمَةٍ کَلَّمَهَا فِی الدُّنْیَا أَلْفَ عَامٍ فِی النَّار؛

کسی که با زن نامحرمی مزاح کند، به ازای هر کلمه ای که با او سخن گفته، هزار سال در دوزخ حبس می شود.

پرهیز از فروتنی در گفتگو

علاوه بر آنکه لازم است محتوای مطالبی که بین دو جنس مبادله می شود، پسندیده باشد، همچنین ضرورت دارد که افراد لحن کلام خود را به گونه ای قرار دهند که از ایجاد هر گونه تحریک، تطمیع و وسوسه در مخاطب جلوگیری شود.

موقعیت حضور

فضا و موقعیت حضور دو جنس مخالف نیز در جهت سلامت یا فساد رابطه تأثیرگذار است. از این رو، در واحد تهران شمال (حکیمیه) دوربین هایی جهت کنترل دانشجویان نصب گردیده است.

پرهیز از خلوت کردن با نامحرم

فضای حضور نامحرمان نباید به گونه ای خلوت باشد که امکان ورود سایر افراد در آن وجود نداشته باشد، چرا که خلوت گزینی با جنس مخالف، موقعیت را برای تحقق گناه فراهم می سازد. بسیار مشاهده شده که بسیاری از دانشجویان دانشکده فنی ( زمانی که در دانشکده نامبرده فعالیت داشتم) به بهانه فعالیت در سایت در کنار پسران کیپ تا کیپ می نشتند و رفتارهای بسیار ناشایست از آنها شاهد بودم.

حریم گرفتن نسبت به جنس مخالف

سبک زندگی اسلامی در معاشرت با جنس مخالف حاکی از آن است که رعایت حریم و گونه ای فاصله تا حد زیادی سلامت ارتباط را تامین می کند. نکته مهم این آیه آن است که خداوند یاران مؤمن و همسران پیامبر را که از نعمت همسری رسول خدا برخوردارند، به رعایت حریم توصیه می کند. بر این اساس، رعایت حریم از سوی افراد مجرد، جوان و ضعیف الایمان، ضرورت ویژه ای می یابد. حریم نگه داشتن زن در برابر مردان نامحرم، ابزاری است که زن برای حفظ مقام و موقعیت خود در برابر مردان می تواند از آن استفاده کند.

پوشش و آرایش

نحوه پوشش و آرایش در برابر جنس مخالف نیز عاملی مؤثر در کیفیت مطلوب یا نامطلوب رابطه محسوب می شود. در منابع اسلامی توصیه های متعددی در زمینه پوشش و آرایش به چشم می خورد.

رعایت حجاب کامل

با اینکه رعایت پوشش صحیح مرد و زن، از مصادیق سبک زندگی اسلامی به شمار می رود، اما به لحاظ جذابیت ویژة زنان، بر مراعات پوشش کامل از سوی آنان تأکید شده است.

پرهیز از آرایش

آرایش کردن، نشانگر آن است که خودنمایی رفتاری جاهلانه است. ممکن است دلیل جاهلانه شمرده شدن این رفتار آن باشد که فرد با جلوه گری سعی در مطرح ساختن خود دارد، حال آنکه خودنمایی تنها زمینه را برای سوء استفاده کنندگان فراهم می سازد، بدون آنکه نتیجه مطلوبی برای خویش به دنبال داشته باشد. البته خودنمایی از مفهومی وسیع برخوردار بوده و شامل هر رفتار جلب توجه کننده ای همچون آرایش چهره و دست ها، عطر زدن، پوشیدن کفش و لباس با رنگ یا مدل تحریک برانگیز و امثال آن می شود.

تماس بدنی

به دلیل جنبه تحریک کنندگی تماس بدنی، هرگونه لمس جسمانی نامحرم ممنوع شده است. که متاسفانه در دانکشده فنی بسیار باب بود که دختر و پسر خیلی تماس بدنی داشتند.

روابط دختر و پسر

منظور از روابط دختر و پسر در این جا «ارتباط نسبتاً طولانی و مداوم دو جنس مخالف است که به مقاصدی همچون شناخت یکدیگر برای ازدواج، تامین نیاز عاطفی و غریزی، همکاری، مدد رسانی، کنجکاوی، چشم و هم چشمی و ... برقرار شده و معمولاً با ابراز عواطف همراه است.» بنابراین، چنین روابطی از این ویژگی ها برخوردار است:

• معمولاً مستمر و طولانی است.
• با تبادل پیام های عاطفی و ابراز احساسات همراه است.
• بیشتر به صورت پنهانی و به دور از چشم خانواده ها صورت می گیرد.
• اغلب در محیط های غیر رسمی چون پارک، سینما و ... برقرار می شود.

انگیزه های ارتباط       

چنانچه ذکر شد، ارتباط دختر و پسر با انگیزه های متعددی همچون موارد زیر، صورت می پذیرد:

نیاز به تأمین محبت: دختر و پسری که مورد بی مهری والدین قرار گیرند، و عواطف و احساسات شان در خانواده بدون پاسخ بماند، چه بسا برای تأمین این نیاز، به سمت دوستی با جنس مخالف گام بردارند

کنجکاوی: برخی از دختران و پسران که شناخت لازم را از جنس مخالف ندارند و مایلند در این زمینه اطلاعاتی به دست آورند، برای تجارب قبلی دیگران وقعی ننهاده و اشتیاق دارند که این شناخت را خود به دست آورند.

نیاز غریزی به جنس مخالف: دوران جوانی هنگام شدت گرفتن غریزة جنسی و تمایل به جنس مخالف است. بر این اساس، جوانانی که این نیاز را در خود احساس کرده و توانایی تأمین آن را از راه ازدواج ندارند، به اینگونه روابط رو می آورند.

ارتقای سطح شخصیت اجتماعی: در برخی جوامع، دوستی با جنس مخالف نشانه رشد یافتگی و منزلت اجتماعی افراد شمرده می شود! در اینگونه موقعیت ها، حتی ارتباط دوستانه با افراد بیشتر، علامت توانایی و کمال یافتگی اجتماعی فرد محسوب می شود!

انگیزه های نوع دوستانه: در مواردی، فرد به انگیزة خیرخواهی و کمک برای حل مشکلات طرف مقابل، به ارتباط گسترده و مستمر با او می پردازد و سعی می کند با همدلی و همدردی، گامی در جهت حل مشکلاتش بردارد.   

همسرگزینی: انگیزه گروه زیادی از افرادی که به برقراری ارتباط با جنس مخالف اقدام می کنند، آن است که بتوانند ارزیابی مناسبی از طرف مقابل پیدا کنند و در صورتی که او را مطلوب تشخیص دهند، زمینه ازدواج با او را فراهم سازند. آنان بر این باورند که اینگونه ارتباطات می تواند شناخت مستقیمی را در مورد فرد فراهم کند و زمینه را برای ازدواجی مستحکم به وجود آورد.

پیامدهای ارتباط

ارتباط با جنس مخالف، دارای پیامدهای منفی و مثبتی است که اینک به اختصار مورد توجه قرار می گیرد:

پیامدهای مثبت

برخی از محاسنی که می توان برای این گونه ارتباط ها بر شمرد عبارت است از:

شناخت ویژگی های جنس مخالف: ارتباط می تواند آگاهی فرد را نسبت به جنس مخالف افزایش داده و تا حدودی او را در جریان ویژگی ها، افکار، احساسات و رفتارهای جنس مقابل قرار دهد. 

شناخت عینی خصوصیات فرد مورد نظر: از طریق ارتباط می توان شناختی مستقیم و بدون واسطه از فرد مورد نظر به دست آورد و به جای استناد به گفته های دیگران، می توان به مشاهدات عینی  و بی واسطه خود تکیه کرد.

تأمین نیاز عاطفی: از پیامدهای اینگونه روابط تأمین نیازهای عاطفی است. این مسئله به ویژه در مورد افرادی صدق می کند که از پشتیبانی عاطفی در خانواده برخوردار نیستند.

پیامدهای منفی

اما روابط دوستانه با جنس مخالف دارای پیامدهای منفی زیر نیز می باشد:

رفتار تصنعی: از آنجا که ارتباط مقدمه ای برای شناخت بیشتر و اعتمادسازی به شمار می رود، احتمال ابراز رفتارهای غیر اصیل و تصنعی افزایش می یابد. مثلاً فرد نقش بازی می کند و بیش از آنچه هست ادب و احترام را رعایت می کند، رفتارهای سخاوت مندانه از خود نشان می دهد و علاقة وافر خود را به طرف مقابل ابراز می کند. بر این اساس، شناخت حاصل شده از ارتباط چندان قابل اطمینان نخواهد بود و ممکن است با رفتارهای فریبکارانه آمیخته شود.

دلبستگی: پیامد طبیعی ارتباط دو جنس مخالف آن هم به مدت طولانی، ایجاد علاقه، محبت و دلبستگی است. بر این اساس، ارتباط با فردی که قصد شناخت او را داریم، نه تنها زمینة شناخت جدی و همه جانبه را فراهم نمی کند، بلکه موجب می شود رفتارهای ناپسندی را که به آن یقین داریم، توجیه نماییم.

اضطراب: نگرانی های متعددی زمینه اضطراب افرادی را که به ارتباط اقدام کرده اند، فراهم می سازد:

• نگرانی از قطع ارتباط از سوی طرف مقابل؛
• نگرانی از اطلاع یافتن دیگران (والدین، بستگان، آشنایان، رقیبان، مخالفان و ...)؛
• احساس گناه و نافرمانی خداوند؛
• نگرانی از مخالفت های احتمالی خانواده ها و سر نگرفتن ازدواج.

فقدان تمرکز: اضطراب و نگرانی های فوق به آشفتگی ذهنی و از دست دادن تمرکز افراد منجر می شود. این گونه افراد گاه ساعت ها کتابی را در مقابل خود می گشایند ولی حتی موفق به تمرکز برای فهم یک سطر از آن نمی شوند! افت شدید تحصیلی نتیجه مستقیم فقدان تمرکز و اضطراب به شمار می رود.

احتمال سوء استفاده طرف مقابل: فرض بر آن است که در مواردی نیت واقعی فرد مقابل همچون سایر خصوصیاتش مجهول است و به همین دلیل به برقراری ارتباط با او اقدام می شود. در این صورت، احتمال آنکه طرف مقابل از سلامت اخلاقی لازم برخوردار نبوده و قصد سوء استفاده باشد، دور از واقعیت نخواهد بود. دلبستگی به طرف مقابل نیز زمینه سوء استفاده را بیشتر فراهم کرده، موجب آن می شود که فرد به لحاظ علاقمندی به طرف مقابل و ترس از دست دادن او، به زعم خود، اعتماد وی را جلب کرده و به خواسته های او جامه عمل بپوشاند.

قطع یک جانبه ارتباط: پیامد بعدی که معمولاً پس از سوء استفاده رخ می دهد، قطع یک جانبة ارتباط از سوی فرد سوء استفاده کننده است. در این شرایط، او به دلیل ترس از پیامدهای اجتماعی افشای روابط، ارتباط خود را با طرف مقابل قطع می کند و او را با دنیایی از پشیمانی و حسرت رها می کند.

افسردگی: بحران روانی و افسردگی از مهم ترین پیامدهای قطع یک جانبه ارتباط محسوب می شود. فردی که به یک باره روابط دوستانه خود را پایان یافته می بیند، خود را غرق در انبوهی از مشکلات حل ناشدنی می بیند و امید به آیندة سعادت مندانه را از دست می دهد. به ویژه آنکه نمی تواند موضوع را با خانواده و دیگران در میان نهاده و از آنان برای حل این مشکل مدد جوید.

بدبینی به جنس مخالف: قبلاً گفته شد که یکی از ثمرات ارتباط، شناخت جنس مخالف است. اما اگر پایان ارتباط به نقطه های ذکر شده ختم شود، نه تنها شناخت دقیقی از جنس مخالف حاصل نمی شود، بلکه همواره حس عدم اعتماد و نوعی بدبینی نسبت به آن جنس در فرد شکل می گیرد. این بدبینی ازدواج آینده فرد را نیز به مخاطره می اندازد.

کاهش اعتماد: البته ممکن است این ارتباط به ازدواج بیانجامد. اما حتی در صورت ازدواج، هیچ یک از طرفین به دیگری اعتماد کامل نخواهد داشت و هر یک احتمال ارتباط همسر خود را با دیگران احتمالی دور از واقعیت نمی داند.

تزلزل زندگی مشترک: دلبستگی حاصل شده از ارتباط موجب می شود که طرفین بر اساس عشق شدید و بدون برخورداری از اطلاعات کامل نسبت به یکدیگر، با هم ازدواج کنند. بدیهی است که پس از گذشت مدتی از زندگی مشترک و آن گاه که عشق نخستین رو به تعدیل می گذارد، معایب هر یک به تدریج آشکار شده و توجه طرف مقابل را به خود جلب می کند. این آغاز سرخوردگی و دلسردی است که پایان آن جدایی و یا اختلاف و کشمکش مستمر است.

در مجموع می توان گفت هرچند می توان منافع و محاسنی جزئی برای ارتباط در نظر گرفت، اما اولاً این منافع سطحی و ناقص است و ثانیاً هزینة به دست آوردن این منافع جزئی بسیار سنگین و غیر قابل جبران است و این هزینه برای دختران به مراتب بیشتر از پسران خواهد بود.

 

سبک زندگی...